Flywheel training binnen de fysiotherapie geeft een andere draai aan krachttraining

Flywheel training binnen de fysiotherapie geeft een andere draai aan krachttraining

De jaren waarin rust houden het standaard advies van de fysiotherapeut was bij vrijwel elke klacht aan het bewegingsapparaat liggen ver achter ons. Het verbeteren van de belastbaarheid d.m.v. ‘optimal loading’ is de sleutel tot een succesvolle revalidatie en onmisbaar in een blessurepreventieprogramma. Hiervoor zijn vele trainingsvormen mogelijk, maar één unieke weerstandsvorm maakt de laatste jaren een serieuze opmars. Flywheel training, ook wel iso-inertial training genoemd.

Flywheel training is een wezenlijk andere en, in de meeste gevallen, effectievere trainingsprikkel dan de meer traditionele krachttrainingsmethoden binnen de fysiotherapie. Deze manier van trainen zorgt o.a. voor:

  • Een snellere en grotere toename van hypertrofie, spierkracht en vermogen
  • Verbetering van de neuromusculaire coördinatie, balans en proprioceptie
  • Sterkere pezen en bindweefsel
  • Optimale belasting gedurende de gehele stretch-shortening cyclus van het spier-peescomplex bij elke snelheid
  • Uitstekende vertaling naar functionele activiteiten als rennen, springen, traplopen etc.

In dit artikel lees je wat er nog meer mogelijk is met flywheel training binnen de fysiotherapie en fitness. Voor wie nog niet bekend is met deze manier van trainen, volgt eerst een korte uitleg van het flywheel principe. In de video krijg je alvast een voorproefje van wat je te wachten staat (video 1).

Video

Video 1. Impressie van de mogelijkheden van flywheel training.

Ruimte voor verbetering van krachttraining

Oorspronkelijk is flywheel training ontworpen als trainingsmethode voor astronauten om hun spiermassa en botdichtheid in de ruimte op peil te houden. In een gewichtloze omgeving heb je namelijk niks aan halters, dumbells of training met lichaamsgewicht (afb 1). Er was dus behoefte aan een trainingsmethode die onafhankelijk van de zwaartekracht werkt.

Flywheel training was dé oplossing en bleek dusdanig effectief dat het inmiddels omarmd is in de revalidatie- en (top)sport setting. Therapeuten en trainers gebruiken het als onderdeel van de behandeling van een aandoening, voor blessurepreventie en/of om (sport)prestaties te verbeteren. Ideaal voor fysiotherapiepraktijken en fitnesscentra dus. astronaut3

Afbeelding 1. Het begon allemaal in de ruimte.

Flywheel training, hoe werkt dat?

Het apparaat heeft een schijf (het vliegwiel) die op een as gemonteerd is met daaromheen een koord gewikkeld. Door aan het koord te trekken breng je het vliegwiel in beweging. Dit gebeurt met een concentrische contractie. Wanneer het koord volledig is afgerold bezit het vliegwiel zoveel kinetische energie dat het koord automatisch weer oprolt. Je wordt als het ware weer teruggetrokken. Deze beweging rem je vervolgens met een excentrische contractie weer af. Daarna begint de cyclus weer opnieuw. Net als bij een ouderwetse jojo. Kort gezegd gaat het dus om het versnellen en afremmen van een draaiende schijf.

Weg met de kilo’s!

Als fysiotherapeut of trainer ben je gewend om in kilogrammen te denken. Vergeet dat. Bij flywheel training spreek je niet over het aantal kilo’s dat iemand trekt of wegduwt, maar over vermogen. Vermogen wordt uitgedrukt in watt en is de resultante van kracht x snelheid (afb. 2). Dit is een functionele uitkomstmaat, omdat elke dagelijkse beweging een combinatie van kracht en snelheid is en er meestal sprake is van een gekoppelde concentrische-excentrische contractie.

Over het algemeen zal in een trainingsprogramma eerst gewerkt worden aan de opbouw van kracht met een langzamere, goed controleerbare uitvoering van de oefeningen. Op een later moment wordt meer snelheid in de oefeningen ingebouwd. Dit is goed mogelijk met flywheel apparatuur.

Kracht snelheid relatie Afbeelding 2. De relatie tussen kracht en snelheid.

Flywheel training is effectiever dan traditionele krachttraining

Excentrisch kan een spier tot wel 70% meer kracht leveren dan concentrisch. Maar, een spier voldoende excentrisch belasten blijkt in de praktijk met traditionele krachtvormen moeilijk te realiseren. Een gemiste kans, want juist door ook excentrisch te trainen worden ongeëvenaarde resultaten geboekt (afb. 3). En dat is waar het om draait binnen de revalidatie en training toch?!Resistance training methods

Afbeelding 3. Het effect van diverse typen krachttraining op hypertrofie, kracht en vermogen waarbij excentrisch en trainen met een variabele weerstand, zoals bij flywheel het geval is, zeer goede resultaten behalen.

Met de juiste techniek is met flywheel training een excentrische overload te creëren die mede verantwoordelijk is voor deze resultaten. Dit kan bijvoorbeeld door de teruggaande beweging over een kort traject excentrisch af te remmen. De weerstand van deze excentrische contractie is daarmee groter dan de concentrische aanspanning van de spier(groep).

Een probleem binnen de krachttraining is dat een spier niet in alle gewrichtshoeken evenveel kracht en snelheid kan genereren. Maak je bijvoorbeeld een biceps curl met een halter, dan kan die niet zwaarder zijn dan het gewicht dat je in de zwakste gewrichtshoek kunt tillen. Over de gehele ROM ben je dus zo sterk als je zwakste hoek. Dit heeft met de kracht-hoekrelatie van een spier te maken (afb. 4A).

kracht hoek relatie Akracht hoek relatie B

Afbeelding 4A. De kracht-hoek relatie met losse gewichten of steekgewichten. De belasting is op slechts 2 punten van de beweging optimaal. Je bent zo sterk als je zwakste hoek. Afbeelding 4B. Bij flywheel training is de belasting gedurende de gehele beweging optimaal.

Bij flywheel training werk je met een variabele weerstand waarbij de weerstand in elke hoek anders is (afb. 3). Zo is de trainingsprikkel over het gehele traject optimaal (afb. 4B). Je bepaalt de opgelegde weerstand namelijk zelf, elke herhaling opnieuw. Stop je meer energie in de concentrische beweging, dan kost het daarna ook meer energie om de beweging excentrisch af te remmen. Dit in tegenstelling tot een vast gewicht waar de weerstand slechts over een zeer klein traject optimaal is.

Dit leidt ertoe dat er geen sprake meer is van 'loze' herhalingen. Elke herhaling is een maximale herhaling. Van de eerste tot de laatste en over de gehele ROM (afb 5). Bovendien is er sprake van een ongelimiteerde weerstand. Simpelweg sneller bewegen maakt de oefening zwaarder.

suboptimaal en maximaal stimuleren

Afbeelding 5. Verschil tussen suboptimaal stimuleren met conventionele trainingsmethoden en maximaal stimuleren met behulp van flywheel training.

Flywheel training kent nog veel meer voordelen t.o.v. andere vormen van krachttraining. Enkele van de belangrijkste overeenkomsten en verschillen vind je in tabel 1.

Tabel 1. Vergelijking tussen verschillende trainingsmethoden

Flywheel  Halters en dumbells Apparatuur met steekgewichten
Variabele weerstand Constante weerstand Constante weerstand
Veel verschillende oefeningen mogelijk met 1 apparaat Veel verschillende oefeningen mogelijk Beperkt aantal oefeningen mogelijk
Elke herhaling/set kan maximaal uitgevoerd worden (afb. 5) Meeste herhalingen/sets worden submaximaal uitgevoerd (afb. 5) Meeste herhalingen/sets worden submaximaal uitgevoerd (afb. 5)
Maximale krachttoename over de gehele ROM Maximale krachttoename over een klein gedeelte van de ROM Maximale krachttoename over een klein gedeelte van de ROM
Mogelijkheid tot creëren van excentrische overload Zonder hulp van buitenaf niet/nauwelijks mogelijk excentrische overload op praktische en veilige manier te creëren Moeilijk om excentrische overload op praktische en veilige manier te creëren
3D en multi-articulair 3D en multi-articulair 2D en multi-of mono-articulair
Functionele oefeningen Functionele oefeningen Niet functioneel
Langzaam en snel bewegen mogelijk Langzaam en snel bewegen mogelijk Explosief/snel bewegen met licht gewicht niet mogelijk zonder de weerstand te 'verliezen'
Apparatuur neemt minder ruimte in beslag dan traditionele apparatuur Apparatuur neemt weinig ruimte in beslag Apparatuur neemt veel ruimte in beslag

Welke flywheel apparatuur is er te verkrijgen?

Er zijn meerdere fabrikanten die flywheel apparatuur voor fysiotherapeuten en trainers op de markt brengen. Fyzzio is leverancier van het Italiaanse Desmotec. Zij werken samen met de designers van Pininfarina, o.a. bekend van Ferrari. Er zijn squatplatforms (D.LINE) en pulleys (V.LINE) in verschillende prijsklassen met elk hun eigen specifieke kenmerken (afb. 6). De D.LINE is vooral geschikt voor oefeningen van de onderste extremiteiten. Met de V.LINE kun je dezelfde (zelfs nog meer) oefeningen en tests doen als met een conventionele pulley, maar dan met de voordelen van de flywheel technologie en meetsoftware. Je verlegt het accent van een oefening makkelijk van kracht naar snelheid door de grootte van de schijf en de snelheid van bewegen aan te passen.

Ferrari Pininfarina

Afbeelding 6. Italiaans design van de Desmotec D.LINE en V.LINE flywheel apparatuur.

Desmotec is wereldwijd een gevestigde naam binnen de flywheel training en heeft apparaten bij vele fysiotherapeuten en (top)sportclubs staan. Dat deze apparaten voor elke trainingssituatie, ongeacht het niveau van de gebruiker, inzetbaar zijn bewijzen onderstaande kenmerken:

  • Er is een handrail en zitje aanwezig voor de veiligheid en om uit te rusten
  • Apparatuur is eventueel verplaatsbaar
  • Een rem zorgt dat je een oefening op elk moment veilig kunt stoppen
  • Krachtplatforms registreren kracht en links-rechts verschillen
  • Veel multi-directionele en functionele oefeningen mogelijk
  • Het is mogelijk om heel licht en snel of zwaar en langzaam te trainen
  • Uitgebreid assortiment aan toebehoren om eindeloos in oefeningen te variëren
  • Alle prestaties zijn te monitoren met de standaard bijgeleverde software en worden automatisch opgeslagen in de cloud

 "Stop je meer energie in de concentrische beweging, dan kost het daarna ook meer energie om de beweging excentrisch af te remmen. Je kunt dus altijd met de optimale weerstand trainen, je bepaalt de weerstand namelijk zelf, elke herhaling opnieuw”!

 Bekijk alle flywheel apparatuur

Flywheel alleen voor sporters? Zeker niet!

Bij sommige fysiotherapeuten en trainers bestaat de misvatting dat flywheel training alleen bedoeld is voor sporters. Het maakt niet uit of je vooral werkt met jonge fanatieke sporters of kwetsbare ouderen. In principe kan iedereen met flywheel trainen. Jong en oud. Hoog of laag belastbaar. Tendinopathie, CVA of TKP.

Iedereen kan op zijn/haar eigen niveau trainen. Ongeacht de conditie of het stadium waarin een eventuele blessure zich bevindt. Zo is het mogelijk om met lage hoeksnelheden te trainen in het begin van de revalidatie of (sportspecifiek) trainingsprogramma om vervolgens meer snelheid toe te voegen naarmate de training vordert. Ook het inbouwen van een isometrische component is mogelijk.

Flywheel apparatuur is in vrijwel elke (praktijk)ruimte te plaatsen

Het enige dat je nodig hebt om met flywheel aan de slag te gaan is een klein beetje ruimte in de oefenzaal en/of een stevige muur/paal/wandrek om de pulley te bevestigen. Enkele apparaten zijn relatief licht en soms zelfs draagbaar. Je kunt hem dus verplaatsen wanneer je het apparaat even niet gebruikt of meenemen naar een andere (praktijk)locatie.

Met de meeste apparaten zijn veel verschillende oefeningen uit te voeren. Hierin word je slechts beperkt door jouw creativiteit (video 2). Het is erg eenvoudig om van handgreep, enkelband of harnas te wisselen. Zo zijn met de pulleys en platforms talloze oefeningen uit te voeren die kracht, snelheid en stabiliteit voor de extremiteiten en romp trainen.

Video

Video 2. Compilatie van de eindeloze oefenmogelijkheden met de flywheel apparatuur.

Altijd inzicht in prestaties met de software 

Of je nu je (sport)prestaties wil verbeteren, blessures probeert te voorkomen of revalideert van een operatie, jij wil weten of er vooruitgang geboekt wordt. Testen en meten kan realtime met de bijgeleverde meetsoftware. Deze registreert en analyseert o.a. kracht, snelheid en vermogen (in watts) en geeft dit in overzichtelijke grafieken weer. Zowel tijdens als na één of meerdere trainingen. Alle gegevens worden automatisch overzichtelijk opgeslagen in de cloud. Zo monitor je de progressie (afb. 8) en zie je waar nog aan gewerkt moet worden om het beoogde doel te behalen. Omdat de software tijdens de training feedback geeft is het ook een belangrijke motivator en kan een oefening direct bijgestuurd worden. 

Desmotec software 1

Afbeelding 8. Voorbeeld van een trainingssessie met o.a. het concentrisch vermogen, excentrisch vermogen en overload.

'Door het vliegwiel hebben we een andere kijk op training en revalidatie gekregen en zijn we nu veel gerichter bezig met de hulpvraag en het einddoel. We trainen elke patiënt op tot het gewenste (top)niveau. Deze manier van werken is erg succesvol en we zien daardoor steeds meer patiënten met een specifieke hulpvraag naar onze praktijk komen.                                                                                                                                                                           Cas Wolbert, Topzorg beweegcentrum bijCAS

Flywheel training zelf ervaren?

De beste manier om te begrijpen hoe flywheel training écht werkt is om het zelf te ervaren. Je zult merken dat het daadwerkelijk een andere trainingsprikkel is dan wat je tot nu toe gewend was. Maak een afspraak om de apparaten zelf te komen proberen in onze showroom in Vianen. Je kunt je ook aanmelden voor de Gratis kennismakingsbijeenkomst flywheel training of de Basisopleiding revalidatie en training met flywheel.

   0347 745050        info@fyzzio.nl 

Reacties zijn welkom!

Wil je je ervaringen delen? Of heb je nog vragen of opmerkingen? We zouden het erg leuk vinden als je hieronder een reactie achterlaat.

Literatuurlijst:


Reacties

Er zijn nog geen reacties.


Plaats jouw reactie, we zijn er benieuwd naar!






Deel dit met een collega: