Echografie? Dat is iets voor de fysiotherapeut!

Echografie? Dat is iets voor de fysiotherapeut!

Echografie wordt al jaren ingezet voor de diagnostiek van musculoskeletale aandoeningen. Van origine is het de radioloog die deze beelden maakt en beoordeelt. Dat is natuurlijk hartstikke mooi, maar wie is dé specialist op het gebied van beweging? En wie ziet patiënten vaak als eerste als het gaat om klachten aan het houdings- en bewegingsapparaat? Dat ben jij! Waarom zou je echografie dan niet aan jouw handelen toevoegen?

In dit artikel lees je waarom echografie bij uitstek in het arsenaal van de fysiotherapeut thuishoort en wat echografie voor jouw therapeutisch handelen kan betekenen.

Blind vertrouwen in jouw fysiotherapeutisch onderzoek?

Vertrouw jij blind op jouw anamnese en lichamelijk onderzoek? Is dat wel altijd een goed idee? Niet alle patiënten laten zich even gemakkelijk onderzoeken. Zeker niet wanneer deze hevige (pijn)klachten heeft. Veel onderzoekstechnieken en tests hebben een lage betrouwbaarheid. Bovendien zijn niet alle aandoeningen via regulier fysiotherapeutisch onderzoek identificeerbaar. Het stellen van een juiste diagnose is dan lastig, zo niet onmogelijk. Een foutieve diagnose kan leiden tot het starten van verkeerde of suboptimale therapieën met veelal teleurstellend resultaat. Aanvullend onderzoek is dus gewenst.

Tot een aantal jaren geleden was echografie-apparatuur erg duur en daarmee haast onbereikbaar voor de reguliere particuliere praktijk. Maar vroeger was niet álles beter en tijden zijn veranderd.  

Inmiddels is de apparatuur betaalbaar, zijn er goede echografie-opleidingen voor alle niveaus en specialismen én is de rem eraf bij fysiotherapeuten om te starten met musculoskeletale echografie. Met alle positieve gevolgen voor hun patiënten en praktijk van dien. Maar daarover later meer.

Loesje uitspraak2

Niet alleen voor diagnostiek

Echografie is in eerste instantie bedoeld om het diagnostisch proces te verbeteren en jouw vermoedens omtrent een lichamelijke klacht te bevestigen of ontkennen. Zo zijn veel van de pathologieën uit de dagelijkse fysiotherapiepraktijk zichtbaar te maken met echografie. En verandert een echo regelmatig het behandelplan doordat zaken aan het licht komen die anders onopgemerkt blijven. Goed om te weten is dat voor het maken van een echo geen contra-indicaties bestaan. Zelfs mensen met een pacemaker, implantaten, claustrofobie of zwangere vrouwen zijn zonder problemen te scannen. Dit in tegenstelling tot andere beeldvormende technieken. Met echografie kun je veel zaken in kaart brengen, waaronder:

  • Herstel belemmerende factoren
  • Tendinopathieën
  • Calcificaties
  • Spierrupturen
  • Ligamentletsels
  • Bursitiden
  • Haematomen
  • Bepaalde) fracturen
  • Zenuwpathologie

Maar, echografie is er niet alléén voor diagnostische doeleinden. Het is ook in te zetten om bijvoorbeeld de voortgang van het behandeltraject te evalueren. Ook wordt echografie tegenwoordig steeds vaker therapeutisch gebruikt. Al dan niet in samenwerking met een arts worden echogeleide interventies uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan injecteren, aspireren of het toepassen van percutane electrolyse (Epte). Dit is in veel gevallen niet aan te raden zonder echo. Door de positie van de naald te controleren zorg je dat je precies daar uitkomt waar je zijn moet. Lees hier het blog dat al eerder over Epte is geschreven. 

Tot slot mag je de waarde van het gebruik van echografie voor jouw patiënten niet onderschatten. Lees het interessante wetenschappelijk artikel dat hierover geschreven is. Zo stelt het echografisch onderzoek hen gerust wanneer er geen (ernstige) afwijkingen worden gevonden. Het helpt om hun probleem te begrijpen en beter met de klachten om te gaan. De therapietrouw neem toe wat in grote mate het effect van de behandeling bepaalt.

"Het bevestigen of uitsluiten van specifieke pathologie met echografie zorgt voor een specifieker behandelplan met grotere effectiviteit. Bijvoorbeeld het onderscheid tussen een Haglunds syndroom en een achilles tendinopathie is met echo zonder twijfel vast te stellen en zeer bepalend voor mijn behandelbeleid".

Kasper Kruijdenberg van Kruijdenberg centrum voor fysiotherapie en fysiofit

Jij kent jouw patiënt het beste

Het feit dat jíj als therapeut het echo-onderzoek uitvoert is een grote pré. Jij kent immers het verhaal van de patiënt, voert het lichamelijk onderzoek uit en moet met een plan van aanpak komen. Dat laatste is heel moeilijk als je niet weet wat jouw patiënt mankeert. Echografie biedt jou dan extra inzicht. Je kunt iemand dynamisch onderzoeken en zien wat er gebeurt tijdens een provocerende beweging (video 1). Of je kunt iemand met echografie bekijken die, om wat voor reden dan ook, minder gemakkelijk lichamelijk te onderzoeken is. In combinatie met de anamnese is zodoende toch een gefundeerde uitspraak te doen over de (mogelijke) oorzaak, ernst en eventuele herstelbelemmerende factoren (afb. 1). Maar dit zijn zeker niet de enige voordelen van echografie...

Partiele ruptuur achillespees2 

Afbeelding 1. Links: partiele ruptuur van de achillespees. Rechts: gezonde achillespees

Nog meer voordelen

  • Echografie is meteen inzetbaar bij het 1e consult en dient als nulmeting voor latere evaluaties. Het dwingt je tot gedetailleerde anatomische kennis en doorgronding van het samenspel van weefsels.
  • Het echobeeld kan direct (digitaal) aan jouw patiënt meegegeven worden of gebruikt worden in de communicatie naar verwijzer/huisarts.
  • Met wat ervaring is een compleet echografisch onderzoek in relatief korte tijd uit te voeren.
  • Je kunt gemakkelijk en snel links-rechts vergelijken.
  • De patiënt hoeft niet op de wachtlijst voor de afdeling radiologie, maar weet direct wat er aan de hand is.

Subacromiaal impingement

Video 1. Dynamische opname van een subacoracoidaal impingement

Echografist word je niet van de ene op de andere dag

Er gaan heel wat uren oefenen en studeren overheen voordat je jezelf een goede echografist kunt noemen. Het vergt inspanning om echo-onderzoek gestructureerd en op vlotte wijze uit te voeren. Een vereiste is dan ook dat je met een flinke dosis enthousiasme aan het leerproces begint. Met een zorgvuldig uitgestippeld opleidingstraject en voldoende tijd zijn alle ingrediënten aanwezig om een goede echografist te worden.

Het kan echt! De vele honderden fysio’s die je voorgingen zijn hiervan het bewijs.

Hoe dat opleidingstraject eruit ziet, bepaal je helemaal zelf. Net als dat de mogelijkheden van echografie zijn de opleidingsmogelijkheden bij het Nt-e (powered by Fyzzio) vrijwel eindeloos. Hier leer je alles wat nodig is om een goede echo te maken. Maar met alleen een mooi echobeeld ben je er nog niet. Het juist interpreteren van de beelden is geen sinecure. Wat is normaal en wat is afwijkend? Is deze afwijking de oorzaak van het probleem of slechts een “toevalsbevinding”? Heb ik te maken met een afwijking door een verkeerde scantechniek (artefact)? Wees gerust, er is geen reden tot paniek. Oefening baart ook hier kunst. Een kwestie van veel verschillende mensen met én zonder klachten scannen. Links met rechts vergelijken. Blijven luisteren naar je patiënt en de echobevindingen aan anamnese en lichamelijk onderzoek koppelen. Niet alles wat je ziet kán of móet je namelijk behandelen.

treat the man not the scan

Je bent vrij om te kiezen in welke richting jij je wilt ontwikkelen. Richt jouw praktijk zich op klachten aan de onderste extremiteit of werk je juist in een handencentrum? De opleidingstrajecten zullen er totaal verschillend uitzien, maar het doel is in beide gevallen hetzelfde; jouw patiënten de best mogelijke zorg bieden! Ook na afronding van de opleiding helpt Fyzzio je daar bij. We snappen dat je in de praktijk nog behoefte hebt aan ondersteuning. Die biedt Fyzzio o.a. in de vorm van de Fyzzio MSU mentorgroep op Facebook. Hier kun je altijd casussen en vragen voorleggen aan collega echografisten en echografiedocenten van het NT-e (afb. 2). FB mentorgroep echoFB mentorgroep echo3

Afbeelding 2. Voorbeeld casus uit Fyzzio MSU mentorgroep op Facebook

Welke investering is nodig om te starten met echografie?

Starten met echografie vergt niet alleen een investering in tijd en opleiding, je hebt ook een echoapparaat nodig. Deze zijn tegenwoordig in elke prijsklasse te koop. De prijs van een goed instapmodel ligt rond de €9.000. Naarmate je hogere eisen aan het toestel stelt, zal de prijs vanzelfsprekend oplopen.

Bekijk de echoapparaten

Hoe je dat kunt financieren? Dat kan door het aanspreken van eigen financiële middelen. Prima, maar dat hoeft niet. Steeds meer fysiotherapeuten besluiten tot het leasen van hun praktijkinventaris. Met leasing blijft jouw eigen kapitaal vrij beschikbaar voor andere uitgaven. Het huren van apparatuur is altijd duurder, ook wanneer de huurperiode renteloos is. Dit kan enkele duizenden euro’s schelen. Zo heeft leasen via Fyzzio een aantal aanwijsbare voordelen:

  • Het gaat om 100% financiering, zodat je liquide middelen niet worden aangesproken.
  • Het maandelijkse leasebedrag blijft over de gehele periode gelijk. Je weet dus waar je aan toe bent en het is eenvoudig voor jouw boekhouding.
  • Fiscaal word je direct eigenaar van de nieuwe apparatuur. Je behoudt daarom het recht op fiscale voordelen wat betekent dat de rente volledig aftrekbaar is en je normaal op jouw apparatuur kunt afschrijven.
  • Na afloop van de leaseperiode (5 jaar) is het apparaat ook juridisch jouw eigendom.

 Rekenvoorbeeld

 Afbeelding 3. Rekenvoorbeeld netto investering bij koop en maandbedrag bij lease 

En dan de hamvraag: hoe verdien jij deze investering terug?!

Naast fysiotherapeut ben je ook ondernemer, dus brandt de vraag; hoe verdien je jouw investering terug? Dat kan sneller gaan dan je misschien zou denken. Fysiotherapeuten die al met echografie werken, geven aan dat zij door het gebruik van echografie 2 tot 4 extra patiëntaanmeldingen per week naar de praktijk hebben weten te halen. Dit komt enerzijds doordat patiënten via DTF bewust kiezen voor jouw praktijk met echodiagnostiek en anderzijds geven verwijzers aan éérder en specifieker door te verwijzen. Er vanuit gaande dat één patiënt gemiddeld 250 euro omzet oplevert (9 behandelingen á €28 per zitting). Zo is die nieuwe aanwas van patiënten al snel goed voor zo’n 25.000 tot 50.000 euro extra omzet per jaar. Tel uit je winst!

Wil je meer weten over wat echografie voor jouw praktijk kan betekenen? Meld je dan aan voor de Fyzzio Echografiedagen op 28 en 30 maart. Deelname is gratis!

Informatie Echografiedagen

 0347 745050        info@fyzzio.nl 

Reacties zijn welkom!

Wil je je ervaringen delen? Of heb je nog vragen of opmerkingen? We zouden het erg leuk vinden als je hieronder een reactie achterlaat.

Literatuurlijst:

  • Advances and utility of diagnostic ultrasound in musculoskeletal medicine. Lento et al. 2008
  • Physiotherapists utilizing diagnostic ultrasound in shoulder clinics. How useful do patients find immediate feedback from the scan as part of the management of their problem? Lumsden et al. 2017
  • The Top 10 Reasons Musculoskeletal Sonography Is an Important Complementary or Alternative Technique to MRI. Nazarian 2008

Reacties

  • Frans (Rompen. Praxis für Osteopathie, Akupressur und Physiotherapie) 1 maart 2018 om 12:49u

    Gravatar for Frans

    Leuk artikel! Wat ik een beetje mis is precies dat, wat ikzelf zo waardevol aan de echografie mogen ervaren. Het is gewoon hartstikke leuk om zo gericht met je vak bezig te kunnen zijn. Om de erkenning van patienten en verwijzers te ontvangen en om te weten, dat je gewoon heel goed bezig bent! Ik run een praktijk voor osteopathie en fysiotherapie en vooral in de osteopathie, waar we de first consultance status hebben, is het essentlieel belangrijk precies te weten, waar je mee bezig bent. De echographie geeft je een prachtig tool in de vingers om de zekerheid van je behandeling extreem te upgraden. Ik ben 58 jaar en 32 jaar in het vak. Kijk ik naar leeftijdsgenoten, zie ik vaak gefrustreerde, uitgebrande collegae. Jammer, fysiotherapie kan zo'n leuk, inspirerend en motiverend beroep zijn...... maar je moet er zelf wel iets van maken .-)

    • Ruud Fonken 1 maart 2018 om 12:58u

      Gravatar for Ruud Fonken

      Bedankt voor je reactie Frans. Wij delen jouw mening voor de volle 100%! Fijn om te horen dat je nog steeds zoveel plezier in je werk hebt, hou dat vast. Echografie kan je werk zeker een 'boost' geven. Mocht je 28 of 30 maart in de buurt zijn, kom dan gezellig langs op de echografiedagen.

      Groeten Ruud

  • Dr 15 maart 2018 om 22:38u

    Gravatar for Dr

    Leuke en aardig maar MSK echografie hoort bij de MSK-radioloog thuis. Fysiotherapeut ontbeert de klinische kennis, labwaardes, crossreferentie met MRI en CT kennis.
    Genoeg voorbeelden van fout-negatieve of fout-positieve bevindingen die voor ons extra werk opleveren. MSK echografie is meer dan een tendinopathie herkennen. Te complex voor de medische leek.

    Afschrijving klopt mi niet. Te mooi voorgespiegeld. Volledig afgeschreven binnrn 5 jaar? Denk dat de fiscus daar anders over denkt. Elk echoapparaat heeft na 5 haar nog een redelijke restwaarde hoor!

  • Ad Evers (Fyzzio international) 16 maart 2018 om 10:13u

    Gravatar for Ad Evers

    Dank Dr. voor de kritische noot van - zo lijkt het- een radioloog? Fysiotherapeuten leren de beperkingen van echografie. Als aanvullende beeldvorming nodig is, of aanvullend onderzoek, dan wordt de patient uiteraard terug- of doorverwezen naar een arts.
    De absolute meerwaarde zit hem voor de fysiotherapeut in:
    - vaststellen van morfologische afwijking, stadium en type, zodat een gerichtere behandeling ingezet kan worden
    - vaststellen van herstelbelemmerende faktoren
    - vaststellen van het gedrag van de structuur tijdens beweging, om inzicht te krijgen in functioneren van het lichaamsdeel
    -bij de minimaal invasieve echografische procedure voor Epte Electrolyse (percutane tenotomie icm electrotherapie) helpt echografie bij het exact localiseren van de naaltip
    - inzicht geven aan patiënt in zijn klacht en beperking.
    We zitten daarom nog lang niet op elkaars stoel :-)

    Wat betreft afschrijving hanteert het voorbeeld de fiscale regels, zoals die voor bedrijfsinvesteringen worden toegepast in Nederland. Als je die niet vind kloppen is een discussie met de wetgever op zijn plaats.
    Overigens zijn we het met je eens dat een MSK radioloog degene is die in het ziekenhuis deze patiënten zou moeten onderzoeken. Want MSK echografie is wel een specialisatie waarvan bekend is dat die niet in elk ziekenhuis voorhanden is.

    Met hartelijke groet, Ad


Plaats jouw reactie, we zijn er benieuwd naar!






Deel dit met een collega: